Feyenoord vs AZ: Welke club grijpt de koppositie?

De Kuip, zaterdagavond om 18:45 uur. De twee laatste ongeslagen ploegen in de Eredivisie staan tegenover elkaar en de winnaar pakt de koppositie. Feyenoord beleeft een vliegende start onder de teruggekeerde Giovanni van Bronckhorst, met 25 goals in zeven wedstrijden en een middenveld dat de hele Eredivisie overstijgt. AZ is de verrassing van het seizoen: beste defensie, koploper en een coach die na het bekerkampioenschap van vorig jaar nu ook zijn stempel drukt op de competitie. Gjivai Zechiël tegen de georganiseerde druk van Lee-Roy Echteld: dit is de topper die de Eredivisie nodig had.

Aanloop: Van Bronckhorst in topvorm, Echteld bouwt door

De terugkeer van Giovanni van Bronckhorst als Feyenoord-trainer was de meest verwachte overwinning van technisch directeur Dévy Rigaux in de zomer. De man die Feyenoord in 2022 de eerste landstitel in bijna twintig jaar bezorgde, heeft de draad direct opgepakt. Alle oefenwedstrijden werden gewonnen, zeven van de eerste zeven competitieduels leverden punten op en de enige smetjes zijn twee gelijke spelen, tegen Go Ahead Eagles en ADO Den Haag, en een 5-1 afstraffing in Barcelona in de Champions League. Dat laatste duel lijkt paradoxaal genoeg het kantelpunt te zijn geweest: na die les in Camp Nou won Feyenoord met 0-7 bij PEC Zwolle en volgde een 5-0 thuis tegen FC Utrecht, waarbij de aanvalslinie de tegenstander volledig overrompelde.

Gjivai Zechiël is het grootste verhaal van het Feyenoord-seizoen. De middenvelder stond deze zomer op het punt de club te verlaten, want Lille bood tien miljoen euro, maar Rigaux weigerde en Van Bronckhorst herkende de kwaliteit meteen. Met vijf goals en vier assists in zeven wedstrijden en een debuut voor het Nederlands elftal is hij inmiddels meer dan vier keer die tien miljoen waard.

Bij AZ heeft Lee-Roy Echteld het afgelopen jaar iets opgebouwd wat niemand had voorzien. Na het KNVB-bekerkampioenschap van vorig seizoen en de Johan Cruyff Schaal dit seizoen voert zijn ploeg de Eredivisie-ranglijst aan met negentien punten. De beste defensie van de competitie, meer dan 59 procent balbezit gemiddeld en twee jonge buitenspelers, Meerdink en Daal, die in het schema van Echteld eindelijk de rol vinden die bij hun profiel past.

Echteld waarschuwde zijn ploeg na de interlandperiode meteen voor de uitdaging. "Feyenoord, FC Twente en Ajax wachten dit blok. Dan gaan we zien hoe sterk we daadwerkelijk zijn." Die test begint zaterdag.

Feyenoord: aanvallen, aanvallen, aanvallen

Feyenoord speelt dit seizoen aanvallend en direct. De ploeg beweegt veel, wisselt van positie en gaat snel naar voren zodra de bal gewonnen wordt. Tegenstanders die proberen man-op-man te verdedigen, zoals Utrecht eerder dit seizoen deed, worden simpelweg weggespeeld door het hoge tempo.

De motor is Gjivai Zechiël. Hij combineert, scoort en geeft assists, en is de reden waarom Feyenoord dit seizoen zo moeilijk te stoppen is. Rondom hem zorgen Anis Hadj Moussa en Nacho Ferri voorin voor de doelpunten. Hadj Moussa is twijfelachtig na zijn vroege terugkeer van de nationale ploeg, maar als hij fit is, is hij de gevaarlijkste speler op het veld.

AZ: compact, gedisciplineerd en gevaarlijk op de counter

AZ verdedigt als een ploeg die weet wat ze wil. De ploeg staat compact, geeft weinig ruimte weg en heeft de beste defensie van de Eredivisie. Zodra AZ de bal verovert, gaat het snel naar buiten. Ro-Zangelo Daal links en Calvin Stengs rechts zijn de wapens: snel, direct en gevaarlijk in de één-op-één.

Spits Mexx Meerdink houdt de bal vast als AZ onder druk staat en biedt zijn ploeggenoten de tijd om aan te sluiten. Dat simpele principe werkt: in zeven wedstrijden incasseerde AZ slechts zes tegendoelpunten.

Het risico zit op de flanken als AZ aanvalt. Rechtsback Dijkstra schuift ver op, waardoor er ruimte ontstaat als Feyenoord de bal verovert. Dat is precies waar de snelle buitenspelers van de Rotterdammers van kunnen profiteren.

De man om in de gaten te houden: Gjivai Zechiël

Zechiël is dit seizoen de meest complete middenvelder in Nederland. Vijf goals en vier assists in zeven wedstrijden, een debuut voor het Nederlands elftal en een marktwaarde die inmiddels ruim boven de veertig miljoen euro ligt. Hij bepaalt het ritme van Feyenoord en als hij goed speelt, speelt Feyenoord goed. AZ weet dat ook en zal hem bewust proberen weg te houden van de bal.

Blessures en vermoedelijke opstellingen

Feyenoord mist Jordan Bos en Thomas Beelen definitief. Bart Nieuwkoop, Gijs Smal en Jakub Moder zijn van dag tot dag twijfelachtig. Het grootste vraagteken is de inzetbaarheid van Hadj Moussa en Watanabe, die allebei geblesseerd terugkeerden van hun interlands. Algemeen directeur Eenhoorn liet weten dat de blessures niet ernstig lijken, maar zekerheid is er nog niet.

Vermoedelijke opstelling Feyenoord (4-3-3): Tjark Ernst; Read, Watanabe, St. Juste, Marmol; Zechiël, Vanhoutte, Targhalline; Hadj Moussa, Valente, Ferri

AZ heeft positief blessurenieuws: Goes, Daal en Meerdink zijn fit verklaard na lichte klachten tijdens de interlandperiode. Stije Resink mist het duel zeker tot januari en Denso Kasius is twijfelachtig.

Vermoedelijke opstelling AZ (4-2-3-1): De Busser; Dijkstra, Goes, Schouten, Chavez; Koopmeiners, Kwakman; Stengs, Byskov, Daal; Meerdink

Scheidsrechter: Danny Makkelie, die Feyenoord dit seizoen al leidde bij de 2-5 zege op Cambuur.

Tactische sleutel: twee stijlen die lijnrecht tegenover elkaar staan

Dit is eigenlijk een klassieke botsing: een ploeg die wil domineren tegenover een ploeg die wil overleven en toeslaan. Feyenoord wil de wedstrijd naar zich toe trekken met veel balbezit en beweging. AZ laat dat bewust toe: de Alkmaarders staan georganiseerd en wachten op het moment dat Feyenoord de bal verliest. Dan is de omschakeling razendsnel, met Daal en Stengs die meteen de diepte zoeken.

Dat is ook meteen het gevaar voor Feyenoord. Backs als Read en Marmol staan graag hoog, en als AZ de bal verovert op de juiste plek, kan Daal of Meerdink plotseling één-op-één staan. Feyenoord heeft dat risico dit seizoen nog niet echt hoeven te voelen, maar AZ is de eerste tegenstander met genoeg snelheid om dat te bestraffen. Aan de andere kant: AZ staat soms met een hoge linie achter de verdediging, en als Zechiël of Ferri op het juiste moment de diepte inloopt, is er ruimte. Feyenoord hoeft maar één keer door die linie te breken om gevaarlijk te worden.

Kortom: wie de meeste controle heeft over de momenten net na balwisseling, wint deze wedstrijd.

Statistieken die de balans doen doorslaan

AZ won in de laatste tien onderlinge duels slechts één keer van Feyenoord, en de laatste zege in Rotterdam dateert van 24 januari 2021. Feyenoord is in De Kuip in topduels historisch dominant en won zeven van de laatste tien ontmoetingen met de Alkmaarders.

Toch heeft AZ statistieken mee: beste defensie van de Eredivisie, laagste aantal toegestane doelpogingen en in zes van de laatste zeven competitiewedstrijden hooguit één tegendoelpunt geïncasseerd. Feyenoord scoorde 25 keer in zeven wedstrijden, maar ontmoette nog geen defensie van dit kaliber.

Voorspelling: Feyenoord wint, maar AZ heeft kansen genoeg

De thuisdruk, de kwaliteit van Zechiël en de scoringsdrift van de Feyenoord-aanvalslinie zijn te veel voor een AZ dat het in De Kuip historisch moeilijk heeft. Van Bronckhorst wint de topper en pakt de koppositie.

Maar AZ is dit seizoen beter dan de historische cijfers suggereren. Daal kan Feyenoord pijn doen via de linkerkant, en als Echteld er in slaagt Zechiël buiten de wedstrijd te houden, is het een ander duel dan de scoringsdrift van de Rotterdammers doet vermoeden. Een gelijkspel is reëler dan de bookmakers denken, maar Feyenoord heeft in De Kuip net dat extra van klasse en thuisvoordeel.

Voorspelling: Feyenoord 2-1 AZ